Άσθμα - ΧΑΠ

Βρογχικό Άσθμα
Το άσθμα αποτελεί ένα σοβαρό παγκόσμιο πρόβλημα υγείας. Άνθρωποι όλων των ηλικιών, σε όλο τον κόσμο, πάσχουν από αυτή τη χρόνια νόσο, η οποία, εάν δεν βρίσκεται σε έλεγχο, μπορεί να τους θέσει σοβαρούς περιορισμούς στην καθημερινή τους ζωή ή και να αποβεί μερικές φορές μοιραία.
Σε πολλές περιπτώσεις, πολλοί ασθενείς δεν γνωρίζουν ότι έχουν άσθμα, υποεκτιμούν τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων τους και δεν επισκέπτονται τον γιατρό τους. Γενικά το άσθμα έχει σοβαρές επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής των ασθενών και περιορίζει τη συμμετοχή τους στις καθημερινές δραστηριότητες.

Η ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ του άσθματος έχει αυξηθεί σημαντικά από τη δεκαετία του '70. 
Από το 2011 έχουν αναφερθεί παγκοσμίως 235-300 εκατ. κρούσματα, συμπεριλαμβανομένων και 250.000 περίπου θανάτων. 
image-135893-asthma.jpg?1421326279679
Τι είναι άσθμα
Είναι μια κοινή χρόνια φλεγμονώδης πάθηση των αεραγωγών, που χαρακτηρίζεται από διάφορα επαναλαμβανόμενα συμπτώματα, μεταβλητή στένωση των αεραγωγών και βρογχόσπασμο. 
Συμπτώματα άσθματος
  1. συριγμός
  2. βήχας 
  3. αίσθημα σύσφιξης στο θώρακα 
  4. δύσπνοια 
Τα συμπτώματα του άσθματος μπορεί να υποχωρήσουν με την κατάλληλη θεραπεία, αλλά μερικές φορές μπορούν να υποχωρήσουν αυτόματα. Η αποφυγή του ερεθιστικού παράγοντα που προκάλεσε τα συμπτώματα μερικές φορές αρκεί, για να βελτιωθεί ο ασθενής.


Η εκτίμηση της βαρύτητας του άσθματος γίνεται με βάση 
  • τη συχνότητα των συμπτωμάτων
  • το βίαια εκπνεόμενο όγκο αέρα σε ένα δευτερόλεπτο (σπιρομέτρηση) 
  • τη μέγιστη εκπνευστική ταχύτητα ροής. 


  1. Συμπληρώστε το ερωτηματολόγιο της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας, για να διαπιστώσετε αν έχετε άσθμα   http://www.myasthma.gr/ 
  2. Εκτιμήστε τη βαρύτητα και τον έλεγχο του άσθματός σας στην ιστοσελίδα
    http://www.asthma.com/resources/asthma-control-test.html 
  3. Χρήσιμες εξετάσεις στη διάγνωση του βρογχικού άσθματος
    http://www.myasthma.gr/εξετάσεις 
Τα αίτια του άσθματος μπορεί να είναι  
  1. Αλλεργία. Όπως ήδη αναφέρθηκε, η αλλεργία είναι ιδιαίτερη συχνή στα νεαρά άτομα. Στις πιο γνωστές ουσίες που προκαλούν αλλεργία, ανήκουν γύρεις διαφόρων δένδρων ή φυτών, μύκητες, οικιακή σκόνη (ή καλύτερα παράσιτα που ζουν στη σκόνη), τρίχες ή λέπια ζώων, πούπουλα, φάρμακα και τροφές, όπως π.χ. τα γαλακτοκομικά προϊόντα, αυγά, στάρι, καρύδια, σοκολάτα, ψάρι, οστρακοειδή κ.ά.
  2. Λοιμώξεις κυρίως του αναπνευστικού συστήματος, όπως π.χ. κρυολογήματα, γρίπη, ιγμορίτιδα κ.ά.
  3. Ψυχολογικοί παράγοντες, όπως έντονη χαρά ή λύπη.
  4. Επαγγελματικοί παράγοντες, όπως η εισπνοή σκόνης ή αερίων, μπορούν να προκαλέσουν την εμφάνιση της ειδικής μορφής άσθματος που λέγεται επαγγελματικό. Το αλεύρι, τα ρινίσματα ξύλου, οι αναθυμιάσεις χρωμάτων ή λιωμένων μετάλλων αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα ουσιών που συναντώνται στον εργασιακό χώρο και που πολλές φορές ευθύνονται για την πρόκληση επαγγελματικού άσθματος.

Αντιμετώπιση του άσθματος
Tα οξέα συμπτώματα αντιμετωπίζονται συνήθως με εισπνεόμενους βήτα-2 αγωνιστές βραχείας δράσης (όπως τη σαλβουταμόλη) και με από του στόματος κορτικοστεροειδή. Σε ιδιαίτερα σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να χρειαστεί ενδοφλέβια χορήγηση κορτικοστεροειδών και εισαγωγή στο νοσοκομείο.

Η εμφάνιση των συμπτωμάτων μπορεί να προληφθεί με την αποφυγή παραγόντων που τα πυροδοτούν, όπως για παράδειγμα αλλεργιογόνα, ή ερεθιστικές ουσίες κι επίσης με την αποφυγή χρήσης εισπνεόμενων κορτικοστεροειδών. Ουσίες όπως οι β-αγωνιστές μακράς δράσης ή οι ανταγωνιστές λευκοτριενίων μπορεί να χορηγηθούν σε συνδυασμό με εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή, σε περίπτωση που τα συμπτώματα παραμένουν ανεξέλεγκτα

Πρόληψη
Μπορείτε να μειώσετε τα συμπτώματα του άσθματος, με την αποφυγή γνωστών αλλεργιογόνων και ουσιών που ερεθίζουν τις αναπνευστικές οδούς.
  1. Καλύψτε το κρεβάτι με ειδικά καλύμματα αντιαλλεργικά, ώστε να μειωθεί η έκθεση στα ακάρεα της σκόνης.
  2. Αφαιρέστε τα χαλιά από τα υπνοδωμάτια και καθαρίζετε τακτικά.
  3. Χρησιμοποιείτε απορρυπαντικά χωρίς αρώματα, χρωστικές, συντηρητικά. Το ίδιο ισχύει και για τα καθαριστικά μέσα στο σπίτι.
  4. Κρατήστε χαμηλά επίπεδα υγρασίας, για τη μείωση της ανάπτυξης των μικροοργανισμών, όπως η μούχλα.
  5. Διατηρείτε το σπίτι καθαρό και κρατήστε τα τρόφιμα σε δοχεία και έξω από το υπνοδωμάτιο, ώστε να μην εμφανιστούν κατσαρίδες, οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν κρίσεις άσθματος σε ορισμένους ανθρώπους.
  6. Εάν ένα άτομο είναι αλλεργικό σε ένα ζώο που δεν μπορεί να απομακρυνθεί από το σπίτι, το ζώο πρέπει να κρατιέται έξω από το υπνοδωμάτιο.
  7. Εξαλείψτε τον καπνό από το σπίτι. Αυτό είναι το πιο σημαντικό πράγμα που μια οικογένεια μπορεί να κάνει, για να βοηθήσει ένα παιδί με άσθμα. 
  8. Τα άτομα με άσθμα πρέπει, επίσης, να αποφεύγουν την ατμοσφαιρική ρύπανση, τη βιομηχανική σκόνη, και άλλες ερεθιστικές αναθυμιάσεις,  όσο το δυνατόν περισσότερο.

Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (Χ.Α.Π.)
Ο όρος Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) χρησιμοποιείται για τα άτομα που έχουν χρόνια βρογχίτιδα, εμφύσημα ή και τα δύο. Είναι χρόνια πάθηση του αναπνευστικού συστήματος, με κοινό παρονομαστή τον προοδευτικό περιορισμό της ροής του αέρα στους βρόγχους και επακόλουθη δυσκολία στην αναπνοή.
image-135894-vrogxitis.jpg?1421326378973
Επικοινωνήστε με το γιατρό σας, εάν έχετε:
  1. Βήχα τις περισσότερες μέρες ή έχετε βήχα που επιστρέφει συχνά
  2. Ο βήχας παράγει αίμα
  3. Αυξημένη παραγωγή φλεγμάτων (παχύρρευστη, πρασινωπή βλέννα, ιδιαίτερα εάν μυρίζει άσχημα)
  4. Υψηλό πυρετό ή ρίγη
  5. Χαμηλό πυρετό για 3 ή περισσότερες μέρες
  6. Δύσπνοια ή θωρακικό άλγος
  7. Υποκείμενη χρόνια νόσο, όπως καρδιοπάθεια ή πνευμονοπάθεια
  8. Αισθάνεστε ότι δεν μπορείτε να αναπνέετε κανονικά ή δεν μπορείτε να πάρετε μια βαθιά αναπνοή. (Δυσκολίες αναπνοής κατά τη διάρκεια εκτέλεσης συνήθων δραστηριοτήτων, που προηγουμένως δεν υπήρχε πρόβλημα για τον ασθενή να τις κάνει) 
  9. Συριγμό (σφύριγμα), που ακούγεται όταν ο ασθενής αναπνέει 
  10. Αίσθηση βάρους στο θώρακα

Διάγνωση - Θεραπεία: 
Όταν ένας καπνιστής ή καπνίστρια παρουσιάσει ένα ή περισσότερα συμπτώματα, η βασική εξέταση που πρέπει να κάνει είναι η σπιρομέτρηση. Η εξέταση αυτή μετράει την ποσότητα του αέρα που βγαίνει από τους πνεύμονες και τη ροή, δηλαδή την ταχύτητα με την οποία βγαίνει ο αέρας στην εκπνοή. Στην ΧΑΠ, λόγω της στένωσης των βρόγχων, τόσο η ποσότητα όσο και η ροή μειώνονται κάτω από τα αναμενόμενα όρια.

Σε αρχικό στάδιο τα συμπτώματα μπορεί να είναι: 
  1. Πρωινός βήχας «των καπνιστών» (σταδιακά γίνεται αποχρεμπτικός)
  2. Επεισόδια λοίμωξης με πυρετό (το χειμώνα κυρίως)
  3. Δύσπνοια σταδιακά επιδεινούμενη 
ενώ σε προχωρημένο στάδιο είναι δυνατόν να εμφανισθούν
  1. ​Κυάνωση και δύσπνοια στην ανάπαυση 
  2.  Αναπνευστική ανεπάρκεια (υπερκαπνία, υποξαιμία κ.λπ.)
  3. Χρόνια καρδιακή κάμψη

Η διάγνωση γίνεται με βάση την κλινική εικόνα του ασθενούς και την κλινική εξέταση του ιατρού, καθώς και με τη βοήθεια των παρακάτω εργαστηριακών εξετάσεων:
  1. Ακτινογραφία θώρακος ή και Αξονική τομογραφία θώρακος (CT)
  2. Σπιρομέτρηση (εξέταση, κατά την οποία υπολογίζονται οι όγκοι αναπνοής του εξεταζόμενου ατόμου)
  3. Αιματολογικές εξετάσεις (πιθανώς)
  4. Αέρια αρτηριακού αίματος (πιθανώς)

Η θεραπεία της χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας αποσκοπεί σε τέσσερα βασικά στοιχεία:
  1. Να επιβραδυνθεί ο ρυθμός επιδείνωσης της αναπνευστικής λειτουργίας
  2. Να προληφθούν οι συχνοί παροξυσμοί της νόσου
  3. Να υποχωρήσουν τα συμπτώματα
  4. Να βελτιωθεί η ποιότητα της ζωής των ασθενών

Στη ΧΑΠ δεν υπάρχει οριστική θεραπεία, αλλά η εφαρμογή των κάτωθι μέτρων επιβραδύνει την εξέλιξη της 
Απαγόρευση καπνίσματος 
  • Μεταφορά σε λιγότερο μολυσμένη περιοχή, αν αυτό είναι δυνατό 
  • Καταπολέμηση παχυσαρκίας και λοιμώξεων 
  • Χορήγηση αντιβιοτικών για μικροβιακές λοιμώξεις 
  • Εμβολιασμοί (όπως ο αντιγριπικός) 
  • Βρογχοδιασταλτικά (για το συνοδό βρογχόσπασμο) 
  • Οξυγόνο (στα προχωρημένα στάδια) 

Φαρμακευτική αγωγή
Βραχείας δράσης βρογχοδιασταλτικά χρησιμοποιούνται για να ανοίξουν οι αεραγωγοί και να ανακουφιστούν τα συμπτώματα, αλλά αν ένα άτομο έχει σταθερή ΧΑΠ με συνεχή δύσπνοια, χρησιμοποιούνται είτε μακράς δράσης βήτα-αγωνιστές, είτε μακράς δράσης αντιχολινεργικά σε εισπνοές, σε συνδυασμό με εισπνεόμενα κορτικοειδή.

Εμβολιασμός
Οι ασθενείς με ΧΑΠ είναι ιδιαίτερα ευπαθείς σε λοιμώξεις αναπνευστικού και, ως εκ τούτου, ο ετήσιος εμβολιασμός με το αντιγριπικό εμβόλιο και το εμβόλιο του πνευμονιόκοκκου είναι απολύτως απαραίτητος.